Percentielen uitgelegd: wat zeggen P3, P50 en P97?

Wat is een percentiel?

Een percentiel vergelijkt de lengte van je kind met die van kinderen van dezelfde leeftijd en hetzelfde geslacht. Stel je 100 kinderen voor, op een rij van klein naar groot. Zit je kind op P63, dan zijn ongeveer 63 van die 100 kinderen kleiner en 37 groter.

Een voorbeeld met de WHO-gegevens: een jongen die op 1 jaar 77 cm lang is, zit op P70. Een meisje van dezelfde leeftijd en lengte zit op P88, omdat meisjes op die leeftijd gemiddeld iets kleiner zijn. Hetzelfde getal in centimeters kan dus een ander percentiel opleveren.

P3, P50 en P97: de gewone spreiding

• P50 is het midden, de mediaan. De helft van de kinderen is kleiner, de andere helft groter.
• P3 en P97 zijn de grenzen van de gewone spreiding. Daartussen zitten 94 van de 100 kinderen.
• Ook boven of onder die lijnen zitten gezonde kinderen. Er moet nu eenmaal iemand de kleinste en de grootste zijn.

Een hoog percentiel is dus niet ‘beter’ en een laag percentiel niet ‘slechter’. Het zegt alleen hoe je kind zich verhoudt tot leeftijdsgenoten.

Zo lang zijn kinderen op P3, P50 en P97

Om een idee te geven: zo groot zijn kinderen volgens de WHO op een paar leeftijden. Vanaf 2 jaar gaat het om de staande lengte.

Het verschil tussen P3 en P97 wordt met de jaren groter in centimeters. Twee kinderen van dezelfde leeftijd kunnen zo verschillende kledingmaten nodig hebben. Hoe dat uitvalt, zie je in de maattabel.

Zo lees je een groeicurve

Op een groeicurve staat de leeftijd onderaan en de lengte aan de zijkant. De gebogen lijnen zijn de percentielen. Elke meting van je kind is een puntje op de plek waar leeftijd en lengte elkaar kruisen. Verbind je de puntjes, dan zie je de eigen groeilijn van je kind.

In de grafiek van de voorspeller zie je de WHO-percentiellijnen, met een lichte band tussen P3 en P97. Daarop staan de metingen van je kind en de verwachte groei als stippellijn. Zo zie je in één oogopslag of je kind ongeveer dezelfde lijn volgt.

De lijn telt meer dan het getal

Eén meting zegt weinig. Belangrijker is hoe je kind groeit over een langere tijd. Een kind dat netjes langs dezelfde lijn blijft groeien, groeit volgens de eigen lijn, of dat nu P10 of P90 is.

Neem een jongen die op P25 blijft. Op 1 jaar is hij 74,1 cm, op 2 jaar 85,1 cm en op 4 jaar 100,5 cm. Hij is steeds wat kleiner dan het gemiddelde, maar hij groeit precies zoals verwacht.

Waarom kinderen van percentiel wisselen

Een percentiel ligt niet vast. Het kan verschuiven, en vaak is dat normaal.

• In de eerste twee jaar zoeken veel kinderen nog hun eigen lijn. Bij de geboorte hangt de lengte ook samen met de zwangerschap. Daarna gaat het eigen groeipatroon van je kind meer meespelen, en schuiven veel kinderen op naar een hoger of lager percentiel.
• Rond de puberteit komt de groeispurt. Bij het ene kind begint die jaren eerder dan bij het andere. Wie vroeg begint, schiet tijdelijk omhoog op de curve. Wie laat begint, zakt tijdelijk wat weg en haalt later in.
• Meetfouten verschuiven het percentiel ook. Schoenen, haar of gebogen knieën maken al snel verschil. Lees hoe je de lengte van je kind meet.

Andere groeicurves, andere percentielen

Deze site gebruikt de WHO Child Growth Standards (0 tot 5 jaar) en de WHO Growth Reference (5 tot 19 jaar). Kind en Gezin, het consultatiebureau of je arts gebruiken soms andere, nationale groeicurves. Die zijn gemaakt met metingen van kinderen uit één land, en kunnen dus wat anders uitvallen.

Zie je bij hen een ander percentiel dan hier? Dan is er waarschijnlijk niets mis. Het hangt af van de curve waarmee je vergelijkt. Vergelijk dus altijd metingen op dezelfde curve.

Hoe de voorspeller percentielen gebruikt

De voorspeller berekent voor elke meting het percentiel op de WHO-curve van precies die leeftijd. Recente metingen tellen zwaarder mee. Daarna gaan we ervan uit dat je kind op dat percentiel blijft groeien, en lezen we de lengte af op de datum die je kiest. Omdat kinderen van percentiel kunnen wisselen, is dat een schatting. Hoe verder vooruit, hoe onzekerder.